Marcus Aurelius’un Yaşamın Üç Kuralı
- Hüseyin GÜZEL
- 6 days ago
- 4 min read
Nasıl iyi yaşarız? İnsan kardeşlerimizin yüzyıllardır üzerinde düşündüğü bir sorudur bu. Fakat bu kadar basit bir sorudan birçok felsefe ve din doğmuştur. Ancak hiçbir felsefe, iyi yaşamak üzerine ortaya koyduğu fikirleri pratik bir şekilde açıklamakta, Stoacılıktan daha iyi olamaz.
Bir zamanlar dünyadaki en güçlü adam olan İmparator ve Filozof Marcus Aurelius, aynı zamanda bir Stoacıydı. Marcus sonrasında, “Meditasyonlar” adıyla yayımlanan, yaşam üzerine düşüncelerini, fikirlerini ve belirlediği kuralları derleyerek kaleme aldığı ünlü kitabını kaleme aldı.
Bu kitaptakileri kendisi için yazdı esasında. Stoacılık felsefesini uyguluyordu. Bunu Meditasyonları’ı analiz eden Pierre Hadot’un The Inner Citadel adlı kitabında okudum. O kitapta, Marcus’un kitabı boyunca açıkladığı 3 yaşam kuralı olduğu da yazıyordu.
Hadot, Marcus Aurelius’un belirlediği yaşamın 3 kuralını şu kavramlar olarak tanımlıyor: (1) yargı (2) istek (3) eyleme yönelik dürtü.
Bu makale için hazırladığımız podcast'i Spotify uygulamasından dinleyebilirsiniz...
The Inner Citadel’i okurken Hadot’un bu üç kavramla ne demek istediğini anlamakta biraz güçlük çektim açıkçası. Bize bu bilgilerle ne yapacağımızı söylemiyordu. Yalnızca Marcus Aurelius’un çalışmasına yargı, arzu ve eyleme yönelik dürtüye dayanan üç kuralın hakim olduğunu söylüyordu.
Zira ben “yaşam kuralları” derken, bir takım direktifler olarak düşünüyordum açıkçası. “Bunu yap” yada “bunu yapma” gibi yani. Bu tür kuralları hayatımda her zaman uygularım. Hayatı basitleştiren kısayollar gibi görürüm zira.
Böylelikle Hadot’un yaptığı çalışmayı da asla hafife almak istemiyorum. Aslında, felsefe analizinin şimdiye kadar okuduğum en iyi şey olduğunu düşünüyorum. Stoacılık ve felsefe konusundaki tespitleri yerinde açıkçası. Ve Stoacılık üzerine bir şeyler okumak istiyorsanız, Hadot’un çalışmalarını da okumanızı tavsiye ederim. Ancak, sürekli ve derin okuyan insanlar için bile o kadar hafif bir okuma olmayacaktır.
Pierre Hadot’un bulduğu şekliyle Marcus Aurelius’un kendi yaşamına ilişkin 3 kuralı düz İngilizce’ye çevirmek için bu makaleyi yazmamın nedeni de budur. İşte yaşamın 3 kuralı (her kural için, fikri açıklayan bir Marcus Aurelius alıntısından bahsedeceğim):
1. Kural | Olayları saf bir şekilde yargılamayı hedefleyin
“Eklediğiniz değer yargısını bastırın ve ”incindim” de bastırılır. “incindim” i bastırırsanız, zararı da bastırılır. “ (Kitap, Cilt IV, Sayfa 7)
Bu alıntıyı belirli bir bağlama oturtmalıyız. Marcus, her şey hakkında hüküm verdiğimizi fark etmiş anlaşılan. Ancak saf bir yargıya varmak yerine değer yargılarında bulunuyoruz bu açık.
Kararlarımıza kişisel bir dokunuş katıyoruz. Yukarıdaki örnekte, Marcus başınıza kötü bir şey geldiğinden bahsediyor ve ne zaman böyle bir şey olduğunda “Benim başıma geldi. Ve bu beni incitti.” deriz.
Son cümle değer yargımıza ait kısımdır. Yani son kısmı bıraktığınızda, kötü şeyin sizi etkilemesine izin vermezsiniz. Olay sadece olmuş bitmiştir. Bu kadar.
Diyelim ki işinizi kaybettiniz. Daha kötüsü ne? Gerçekte işini kaybetme olayı mı? Ya da asla yeni bir iş bulamayacağınızdan duyacağınız endişe mi? Tabii ki bu son kısım, yani endişe!
Böyle bir yargıda bulunduğunuzda ve olaylara bu bağlamda anlam verdiğinizde, saf bir yargıda bulunmuş olmazsınız. Bu yüzden başınıza gelen her şeye olduğu gibi bakmayı unutmayın.
Partneriniz sizi aldattı mı? Hastalandınız mı Paranızı mı kaybettiniz? İnsanlar sizinle dalga mı geçti? Sizi arkanızdan mı bıçakladı?
İzin vermezseniz olayların kendileri size bir zarar veremez. Bu nedenle, olayların saf yargılarını amaçlayın sadece.
Bir şey mi oldu? Hoş karşılayın. Bir şey yapın veya yolunuza devam edin, hepsi bu.
2. Kural | Yaşamda sadece kontrolünüzde olanı isteyin
“Yalnızca başımıza gelen ve kader ile bize bağlı olanı sevin.” (Kitap VII, 57)
Meditasyonlar’da Marcus, hayattaki çoğu şeyin kendi kontrolü dışında olduğunu sürekli tekrar eder. Hayatın tahmin edilemez olduğunu fark etmiştir zira. 2000 yıl içinde de bu hususta hiçbir şey değişmedi.
“Hayat sana limon verirse, limonata yap,” yani aşırı kullanılan basmakalıp bu sözün doğrultusunda ilerle. Marcus bunu bir adım daha ileri götürüyor: Başınıza gelenlerden en iyi şekilde yararlanmak yerine, onu SEVİN.
Arzuladığımız şeylerin çoğunun kontrolümüz dışında olduğunu biliyordu zira. Ne arzuladığınıza bir bakın. Daha fazla para mı? Takip etmek istediğiniz bir sosyal medya mı? Daha iyi bir iş mi yoksa? Yeni bir araba mı?
Ya da belki partnerinizin sizi her zaman seveceğini mi? Her zaman arkadaşlarını koruduğunu mu?
Yukarıdakilerin hiçbirini istemiyordu. Sadece kontrolünde olanı ya da başına gelenleri arzuluyordu. Ondan daha büyük bir şeye inancı vardı. Ona olanların bir nedeni vardı.
Hayatta olan çoğu şey sana bağlı değildir dostum. Ve Marcus, bunu hiç kimsenin olmadığı gibi anladı. Yalnızca kontrolünüzde olanı arzulayın.
3. Kural | Kamu yararına göre hareket edin
“İlk olarak: rastgele hiçbir şeyle ve bir amaç veya amaç ile ilgisi olmayan hiçbir şeyle. İkinci olarak, eylemlerinizi insan topluluğuna hizmet eden bir amaç veya bu amaç dışında hiçbir şeyle ilişkilendirmeyin.” (Kitap XII, 20)
Hayatınızdan dürtüleri kaldırın. Eylemlerinizi amaca yönelik yapın ve enerjinizi asla saçmalıklarla boşa harcamayın. Bir hedefiniz olsun kesinlikle.
Bu, Marcus’un yukarıdaki alıntıda söylediği şeydir esasında. Birçoğumuz için çok fazla kontrol gibi geliyor olabilir.
Belki olabilir. İnsanlar bu dünyada zamanlarını boşa harcamak istiyorlarsa bırakın öyle yapsınlar. Marcus o insanlarla ilgilenmiyor. Ve sen de bunu yapmamalısın.
Bir nedenden dolayı bu dünyadayız: İşleri daha iyi hale getirmek için.
İşte bu yüzden pek çok insan Marcus Aurelius ve diğer Stoacıların yazılarına ilgi duyuyor. Dünyayı daha iyi bir yer haline getirmek istiyorlar zira.
Bundan daha asil bir hedef düşünemiyorum açıkçası. Bu felsefeyi yaşatmak artık bize bağlı. Ve bunu ancak yaşam için bu 3 kuralı uygulamaya koyarak gerçekleştirebiliriz.
Bu makale için hazırladığımız Youtube sunum videosunu izleyebilirsiniz..
Comments