Mutlu Anları Kovalamayı Bırakın
- Hüseyin GÜZEL
- 2 minutes ago
- 4 min read
Aristoteles’in “iyi yaşam” üzerine düşünceleri beni oldukça etkiledi. Şu anda Nikomakhos Etiği’ni okuyorum ve bu konudaki görüşleri gerçekten ilgi çekici.
Yıllardır Stoacılar, pragmatistler ve modern düşünürler gibi çeşitli felsefi akımları inceliyorum...
Çalışmalarımda Aristoteles’ten sık sık alıntı yapmış olmama rağmen, Nikomakhos Etiği’ni baştan sona okumam nedense şimdi gerçekleşiyor.
MÖ 4. yüzyılda kaleme alınan bu eser, felsefe tarihinin en önemli kitaplarından biri olarak kabul görüyor. Ve beni en çok etkileyen şey, bu kitabın günümüzde "kişisel gelişim" dediğimiz şeye ne kadar benzediği oldu.
Aristoteles sizi motive etmiyor. Hiçbir şey de vaat etmiyor.
Basit bir soru soruyor sadece:
İyi bir hayat yaşamak aslında ne anlama gelir?
Gördüğünüz gibi, bu hoş, başarılı veya anlamlı bir hayat değil. O, iyi bir hayat yaşamakla ilgileniyordu sadece...
Bu makale için hazırladığımız podcast’i Spotify uygulamasından dinleyebilirsiniz…
Aristoteles'e Göre İyi Yaşam
Aristoteles, mutluluk hakkındaki modern fikirlerin çoğunu zaten yerle bir eden bir uyarıda bulunuyor:
“Bir kırlangıç yaz getirmez, bir güzel gün de getirmez; benzer şekilde, bir gün veya kısa bir mutluluk anı da insanı tamamen mutlu etmez.”
Başka bir deyişle, mutluluk bir an değildir. Bir ruh hali değildir. Ve kesinlikle Instagram akışınız da değildir.
Mutluluk bir yaşam biçimidir. Zamanla pratik ettiğiniz bir beceridir.
İşte Aristoteles'in iyi bir yaşamın aslında nelerden oluştuğuna dair inancı:
Amaç, iyi hissetmek değil, insan refahını sağlamaktır. En yüksek amaç, insan refahı hali olan ödaimoniadır. Bu, zevkle ilgili değildir. Amaç, geriye çekilip dürüstçe baktığınızda ayakta duran bir hayat inşa etmektir.
İyi bir hayat, eylem yoluyla inşa edilir. İyi bir hayata sahip olmazsınız, onu uygularsınız. Tekrar tekrar yaptığınız şeyler, ara sıra nasıl hissettiğinizden daha önemlidir.
Erdem, alışkanlık yoluyla eğitilir. Karakter, iç gözlem yoluyla keşfedilmez. Tekrar yoluyla oluşur. Disiplinli davranarak disiplinli olursunuz. Kısa yol yoktur.
Erdem, uç noktalar arasında yaşar. Cesaret, korkaklık ve pervasızlık arasında yer alır. Cömertlik, cimrilik ve israf arasında. Doğru eylem, katı kurallara değil, bağlama ve yargıya bağlıdır.
Akıl, arzuyu yönetmelidir. İyi bir hayat, aklın duygu ve dürtüyü yönlendirdiği bir hayattır. Amaç, duygularınızı bastırmak değil, onları anlamak ve yönlendirmektir.
Yargı, kurallardan daha önemlidir. Etik bir kontrol listesi yoktur. Pratik bilgelik, durumları okumak, ödünleri tartmak ve belirsizlik altında karar vermek anlamına gelir. İyi bir yaşam için kesin bir yol haritası yoktur.
Dostluk çok önemlidir. Yalnız başına gelişemezsiniz. İyi bir yaşam, sizi daha iyi hale getiren ve karşılığında sizin de destek olduğunuz ilişkiler gerektirir.
Dış koşullar hala önemlidir. Erdem merkezdedir, ancak sağlık, para ve istikrar, ne kadar iyi yaşayabileceğinizi etkiler. Aksini iddia etmek saflıktır.
Gördüğünüz gibi, bu bir yaşam biçimi. Birkaç şeyle mutlu olabileceğiniz anlamına gelmiyor. İyi bir yaşam, her gün üzerinde çalışmanız gereken bir şey.
Mutluluğun Ne Olmadığı Üzerine
Bütün bunlar çok açık görünüyor. Yukarıdaki tavsiyelerin hepsini internette bulabilirsiniz. Ve evet, uygulaması zor.
Ancak Aristoteles'in gerçek değeri, neyin hedeflenmesi gerektiğini listelemekte değil, neyden kaçınılması gerektiği konusunda acımasız olmakta yatıyor.
Bunu açıkça şöyle ifade ediyor:
“Mutluluk eğlencede değildir; insanın kendini eğlendirmek için hayatı boyunca sıkıntı çekmesi ve zorluk çekmesi garip olurdu.”
Eğlence derken, neşeyi kastetmiyor. Dikkat dağıtmayı, kaçışı ve eğlenceyi bir amaç olarak kastediyor.
Örneğin, dinlenme ve eğlencenin yeri vardır. Ancak Aristoteles'e göre, sadece iyileşme için, amaç olarak değil.
Eğer hayatınızın yapısı şu şekildeyse:
Eğer işinizden acı çekiyor
ve ardından eğlenceyle kaçmaya çalışıyorsanız,
bu bir şeylerin yolunda gitmediğinin göstergesidir.
Ben de yıllarca bunu yaptım. Hayattaki çoğu şeye sadece kendimi daha sonra oyalamak için katlanıyordum.
Bu döngüde olup olmadığınızı nasıl anlayabilirsiniz? Şu işaretlere dikkat edin:
Hafta sonlarınız önümüzdeki birkaç ay için çoktan planlanmış.
Yine de, Pazar öğleden sonraları huzursuz ve endişeli hissetmeye başlıyorsunuz.
Kendinize sık sık, “Sadece X hafta daha çalışacağım, sonra Y’ye gidiyorum” diyorsunuz. Ve Y her zaman Florida veya İspanya gibi güneşli bir yer oluyor.
Bu mutluluk değil. Bu, aralarda molalar vererek kaçınma davranışı.
İdeallerle başlamaktan ziyade, kaçınılması gerekenlerle başlamak genellikle daha faydalıdır. Önce bariz tuzakları kesin.
Günlük olarak gerçekten keyif aldığınız bir hayat kurun. Gelecekteki anlar için yaşamaktan kaçının. Bugün için yaşayın.
Kariyerinizde ve alışkanlıklarınızda zevk bulun.
Mutluluk hâlâ nihai hedeftir
Aristoteles başladığı yerde bitiriyor:
“Mutluluk, eylemlerimizin yönlendirildiği amaç olan, mükemmel ve kendi kendine yeterli bir şey olarak bulunur.”
Hepimizin bildiği ama hedeflerimize düşüncesizce odaklanmaya başladığımız anda unutmaya meyilli olduğumuz kısım bu.
Daha çok para kazanmak, tanınmak, sevilmek ve hayatın sunduğu tüm lükslerin tadını çıkarmak istiyoruz.
Ve bunların üstüne bir de mutlu olmak istiyoruz!
Mutluluk yan bir proje değildir.
Her şey bittikten sonra elde edilen bir şey değil. Eylemlerinizin uyması gereken standarttır.
Kendinize sorun:
Günlerimi geçirme şeklim gerçekten saygı duyduğum bir hayata işaret ediyor mu?
Yanlış cevapları zaten biliyoruz.
İyi bir hayatı sürekli destekleyen şeyler aslında oldukça sıkıcıdır.
Sevdiğiniz insanlarla yemek yemek.
Uzun bir yürüyüşe çıkmak.
Kanepede oturup kitap okumak.
Üzerinde çalıştığınız her şey hakkında günlük tutmak.
Evde faydalı olmak.
Kimse izlemediğinde dürüst davranmak.
Bu şeylerin çoğu ücretsizdir. Bunun için zengin ve ünlü olmanıza gerek yok. Beğeni almasanız bile tüm bunları yapabilirsiniz.
Sorun, bizi neyin mutlu ettiğini bilmememiz değildir.
Sorun, bizi dopamin salgısı sağlayan kısa vadeli ikamelerle mutluluğumuzu sürekli olarak feda etmemiz.
Aristoteles teselli sunmuyor. Bir standart sunuyor.
Mutluluk, eylemlerinizle yavaş yavaş kazandığınız bir şeydir. Tıpkı bir ağaç dikmek, sulamak ve büyümesini beklemek gibi.
Bu makale için hazırladığımız Youtube sunum videosunu izleyebilirsiniz…
Comments